از یادداشت "ملیکا فروزان پور" در شماره ی 59 ام حرفه هنرمند

ملیکا فروزان‌پور در شماره‌ی 59 ام از مجله‌ی حرفه هنرمند که ویژه‌نامه‌ای است با موضوع"هنر و معانی جمعی"؛ مطلبی دارد تحت عنوان "نسبت عکسِ خانوادگی با خاطرات جمعی". در این یادداشت او 4 عکس از آلبوم خانوادگی‌شان را برداشته و درباره‌ی چگونگی نسبت این عکس‌ها با خاطرات جمعی نوشته است. دو عکس از پدرش که در یکی از آن‌ها برادر کوچکش هم حضور دارد، عکسی خانوادگی دور سفره‌ی هفت سین سال 1358 و عکسی از برادرش در کنار تبلیغات ریاست جمهوری شهید رجائی در دهه‌ی 1360.
از نظر او، "روایت‌پردازی برای تمامی عکس‌های خانوادگی به یک ‌اندازه اتفاق نمی‌افتد." (فروزان-پور:1395،126) او می‌گوید که از خلال دو عکس اول که حضور پدر و برادرش را در شهربازی اوساکای ژاپن نشان می‌دهند- دو عکس با کم‌ترین جزئیات و اطلاعات- ما در واقع می‌توانیم خاطرات، تصاویر و وقایع ناموجود زیادی را شناسایی کنیم. فرآیند این شناسایی و روایت صد البته معطوف به حافظه‌ی راویِ بیرون از عکس است. ملیکا فروزان‌فر از خلال این دو عکس، چیزهایی از دهه‌ی 60 را به یاد می‌آورد: "این عکس‌ها در سفر سه نفر از اعضای خانواده‌ام به ژاپن در سال 1364، درست یک سال پیش از تولد من گرفته شده‌‌اند...به دلیل این‌که بخش زیادی از کادر توسط سرهای سوژه‌های انسانی که در پیش‌زمینه قرار گرفته‌اند، پر شده است، عکس‌ها اطلاعات زمینه‌ای چندانی را در اختیار نمی‌گذارند..."(همان،127)

melika foroozanpoor

melika foroozanpoor2


راوی اما از خلال این عکس‌ها و دیگر عکس‌های مجموعه‌ی این سفر به یاد می‌آورد که تاریخ آن‌ها مربوط به زمان جنگ 8 ساله‌ی ایران و عراق است. جنگی که سفر 30 روزه‌ی خانواده را به دلیل نگرانی آن‌ها از وضعیت ایران به 20 روز کاهش می‌دهد. "گرچه هیچ رد و نشانی از این وقایع(جنگ) در عکس نیست اما این‌ها داستان‌هایی است که همیشه عکس‌های این مجموعه را همراهی می‌کنند."(همان)
او در نوشته‌اش می‌نویسد: "...عکس‌های خانوادگی به صرف وجود کدهای تصویری مشخص که اشاره به رویدادهای بیرونی دارند، خاطرات جمعی را برنمی‌انگیزند. گاهی این خاطرات از دل عکس‌هایی بیرون می‌آیند که هیچ نشانی از آن وقایع در عکس‌ها نیست. اگرچه گاهی این کدها بسته به میزان اهمیت آن رویداد و مشارکت افراد خانواده، در آن واقعه به یادآوری و بازگویی آن خاطرات کمک می‌کنند، همچون جای‌گیری تصویر امام خمینی بر سر سفره‌ی هفت سین در نوروز سال 58 که با وجود گذشت چند دهه همچنان خاطرات انقلاب را برای خانواده‌ام یادآوری می‌کنند. اما از طرف عکس برادرم، ایستاده در مقابل بنایی که به تصویر تبلیغات ریاست جمهوری شهید رجایی منقوش شده است هیچ خاطره‌ی مشخص جمعی را برای او زنده نمی‌کند. برانگیختن خاطرات جمعی به واسطه‌ی عکس‌های خانوادگی به متغیرهای گوناگونی نیاز دارد..."(همان،129)

 

melika foroozanpoor4

 

melika foroozanpoor3

 

 

منبع: یادداشت ملیکا فروزان‌پور در شماره‌ی 59 ام نشریه‌ی حرفه هنرمند با عنوان "نسبت عکس خانوادگی با خاطرات جمعی"، منتشر شده در بهار 1395.

برچسب ها: دهه 1360, انقلاب, جنگ

اضافه کردن نظر

کد امنیتی
تازه سازی