نگاهی به مناسبات نگاه در راه پیمایی های "یحیی دهقانپور" در انقلاب 1357 از "مهران مهاجر" در نشریه ی حرفه هنرمند

 

در شماره‌ی59‌ ام حرفه هنرمند که ویژه‌نامه‌ای است درباره‌ی "نسبت میان معانی جمعی و هنر"، مهران مهاجر به عکس‌های انقلاب "یحیی دهقانپور" پرداخته است، عکس‌هایی که عکاس در آن‌ها "بیش از آن‌که در پی کنشِ کنش‌گران رفته باشد سراغ نگاه تماشاگران را گرفته است." (مهاجر:1395،81) او می‌گوید که بعد از 37 سال به سراغ این عکس‌ها رفته تا شاید بتواند در آن‌ها ردّی از "من‌"ها بگیرد، تک آدم‌هایی میان جمعیت که در "مرکز گریزیِ جسورانه‌"ی عکس‌های دهقانپور، درخود‌اند و نه درهم(همان،79) تماشاگرانی در دل جمعیت که هر یک سازِ خود را کوک کرده و داستانِ خود را سرداده‌اند.(همان،81)
در این نوشته مهاجر، 7 عکسِ مختلف از یحیی دهقانپور را با همین نگاه و سئوال بررسی کرده که در این یادداشت شرح یکی از آن‌ها را می‌آورم:

yahya dehghanpoor
"...به عکسِ سازه‌ی فلزی برویم. در عکس‌های انقلاب عادت کرده‌ایم که چنین سازه‌ای را جمعیت‌انباشته ببینیم اما این‌جا سازه خالی است و جز آن سه نفر کسی بر فراز آن نیست و درمیانه‌ی آن هم فردی ایستاده، نظاره‌گرِ رخ‌دادِ کف خیابان، گوشه‌ی چپ سازه هم، سه نفر دیگر معلوم نیست به چه می‌نگرند، و چپ‌تر از آن‌ها نیز سه‌گانیِ نشانه‌های راهنمایی سه‌گانیِ کودکِ دوش‌سوار و پدر و جوانِ پشت‌شان مثلثِ پراکنش نگاه را می‌سازند-هریک به سویی مبهم نگاه می‌کنند.
اگر این منطق من‌عندی تثلیث را ادامه دهیم شاید از سه نقطه‌ی پسِ سرِ آن‌ آدم در پیش‌زمینه‌ی قاب، تصویر رهبر انقلاب و عکسِ آیت‌الله در آینده مغضوب، مثلث مبهم دیگری بسازیم. از سرشتِ دلبخواهی منطقِ مثلثات سخن گفتم، اما شاید بتوان از ساختارِ تصویریِ نامتوازن و ناایستای عکس، پایه و مایه‌ای برای این منطق دست و پا کرد و آن را توجیه کرد-ساختاری که مستطیلِ عکس را به چندین مثلثِ درهم‌روند و پویا تقسیم می‌کند. باری اما معنایِ برآمده یا احیاناً برساخته‌ی این مثلث گنگ است به همان گنگی نگاهِ آدم‌های پیش‌زمینه‌ی عکس که ما چشم‌هایشان را نمی‌بینیم و تنها پسِ سرشان پیشِ روی‌مان است. رخ‌داد همان رخ-دادِ واحد است اما معنا از چهارگوشه‌ی عکس به فضای بیرون می‌گریزد و اگر قرار باشد بر این گریز مهاری بخورد، این مهار پی‌آمد کلنجاری فردی خواهد بود و حاصل هم معانیِ مفرد..."(همان،80-79)


منبع: یادداشت مهران مهاجر در شماره‌ی 59‌ام نشریه‌ی حرفه هنرمند با عنوان " مٌفردات معانی، نگاهی به مناسبات نگاه در راه-پیمایی‌های یحیی دهقانپور در انقلاب 1357" منتشر شده در بهار 1395.

برچسب ها: انقلاب, دهه 1350

اضافه کردن نظر

کد امنیتی
تازه سازی